Egzamin ósmoklasisty z polskiego: część językowa

Jakie zadania z gramatyki pojawiają się na egzaminie

1. Części mowy i ich formy — rozpoznaj część mowy wyrazu z tekstu, podaj formę (przypadek, czas, stopień).
2. Części zdania i związki — wskaż funkcję wyrazu w zdaniu, wypisz związek wyrazowy.
3. Zdania złożone — określ rodzaj zdania złożonego, przekształć zdanie (np. imiesłowowy równoważnik ↔ zdanie podrzędne).
4. Słowotwórstwo — wskaż wyraz podstawowy i formant, dobierz wyrazy pokrewne.
5. Środki stylistyczne i frazeologia — nazwij środek w cytacie, wyjaśnij znaczenie związku frazeologicznego.
6. Mowa zależna i niezależna — przekształć wypowiedź bohatera.

Zadania są zamknięte (wybierz, prawda–fałsz) albo krótkie otwarte. Za każde zwykle dostaje się 1–2 punkty, więc opłaca się nie zostawiać ich na koniec.

Jak rozwiązywać zadania językowe — trzy kroki

1. Przeczytaj całe zdanie. Ten sam wyraz może być różną częścią mowy: „jutro” bywa przysłówkiem (przyjdę jutro) albo rzeczownikiem (lepsze jutro).

2. Zadaj pytanie. Pytanie rozstrzyga i część mowy, i część zdania. Zapisz je na marginesie — to nic nie kosztuje.

3. Sprawdź formę. Jeśli zadanie każe przekształcić zdanie, upewnij się, że nowe zdanie ma ten sam sens i że podmiot się nie zmienił (to najczęstszy błąd przy imiesłowowych równoważnikach).

Na czerwono: pułapki egzaminacyjne

„Czytając książkę, zgasło światło.” → „Kiedy czytałam książkę, zgasło światło.” Imiesłowowy równoważnik zdania wymaga, żeby czynności wykonywała ta sama osoba co w zdaniu nadrzędnym.

„Dom z drewna” — przydawka to „dom”. → przydawka to „z drewna” (dom z czego?). Przydawka określa rzeczownik, a nie odwrotnie.

„Nauczyciel powiedział, że jutro będzie test” to mowa niezależna. → to mowa zależna: wypowiedź jest przytoczona zdaniem podrzędnym ze spójnikiem „że”.