Klasa 4Nauka o języku

Głoski, litery i sylaby — klasa 4: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian

Głoska to najmniejszy dźwięk mowy, a litera — znak, którym go zapisujemy. Zwykle jednej głosce odpowiada jedna litera, ale nie zawsze: sz, cz, rz, ch, dz to dwie litery i jedna głoska. Sylaba to część wyrazu, którą wymawiamy jednym tchem.

słyszysz głoski, piszesz litery

Pakiet na cały rok · taniej o 52%

Klasa 4 — wszystkie kartkówki i sprawdziany z polskiego

19 tytułów · grupy B–E z kluczami · 312 stron. Pobierasz od razu po zakupie i drukujesz, ile potrzebujesz.

~~osobno 56,10 zł~~26,90 zł−52%

Kup pakiet

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć! Ponad 350 zamówień od nauczycieli i rodziców · każda grupa z kluczem i punktacją

Co trzeba umieć

Odróżnić głoskę (słyszymy) od litery (piszemy) i policzyć jedne i drugie: szafa — 5 liter, 4 głoski.
Wymienić samogłoski: a, ą, e, ę, i, o, u (ó), y — pozostałe głoski to spółgłoski.
Rozpoznać głoski dźwięczne i bezdźwięczne w parach: b–p, d–t, g–k, w–f, z–s, ż (rz)–sz, dz–c, dż–cz, dź–ć, ź–ś.
Wskazać głoski nosowe (ą, ę, m, n, ń) i ustne (wszystkie pozostałe).
Podzielić wyraz na sylaby: tyle sylab, ile samogłosek; „i” przed samogłoską tylko zmiękcza (nie, siano).

Ściąga: głoski i sylaby

Ściąga do druku

Pojęcie	Co to jest	Przykład
głoska	najmniejszy dźwięk mowy	kot: k, o, t — 3 głoski
litera	znak pisma; dwuznak (sz, cz, rz, ch, dz, dż, dź) to dwie litery, jedna głoska	szczyt: 6 liter, 4 głoski (sz, cz, y, t)
samogłoska	głoska wymawiana swobodnie, tworzy sylabę	a, ą, e, ę, i, o, u (ó), y
spółgłoska	przy jej wymowie powietrze napotyka przeszkodę	b, k, m, sz, rz…
dźwięczna / bezdźwięczna	wiązadła głosowe drgają albo nie; spółgłoski tworzą pary	b–p, d–t, g–k, w–f, z–s, ż–sz
nosowa / ustna	powietrze przechodzi przez nos albo tylko przez usta	nosowe: ą, ę, m, n, ń
sylaba	część wyrazu wymawiana jednym tchem; tyle sylab, ile samogłosek	ko-ło-wrót, hu-laj-no-ga

Test dźwięczności: połóż palce na gardle i wymów głoskę. Jeśli czujesz drganie — jest dźwięczna. Samogłoski są zawsze dźwięczne.

Ćwiczenie interaktywne

Rozbiór na kolorowo

Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.

Zdania i rozwiązania

Liczba sylab

Kot (1 sylaba) śpi (1 sylaba) na kanapie (3 sylaby) .
Biedronka (3 sylaby) siedzi (2 sylaby) na liściu (2 sylaby) .
Telewizor (4 sylaby) stoi (2 sylaby) w salonie (3 sylaby) .
Ola (2 sylaby) ma (1 sylaba) nową (2 sylaby) hulajnogę (4 sylaby) .

Pierwsza głoska

Bury (dźwięczna) pies (bezdźwięczna) goni (dźwięczna) kota (bezdźwięczna) .
Duża (dźwięczna) sowa (bezdźwięczna) zna (dźwięczna) tajemnice (bezdźwięczna) lasu.
Wiewiórka (dźwięczna) szuka (bezdźwięczna) żołędzi (dźwięczna) .

Na czerwono

Pułapki z kartkówki

„szafa” — ile głosek? 5 głosek 4 głoski Liter jest 5 (s, z, a, f, a), ale głosek 4: sz, a, f, a — bo „sz” to jedna głoska.

„nie” — ile sylab? 2 sylaby 1 sylaba „I” przed samogłoską tylko zmiękcza „n” i nie tworzy osobnej sylaby.

„ó” i „u” to: dwie różne głoski jedna głoska Brzmią tak samo, różnią się tylko zapisem — to sprawa ortografii, a nie wymowy.

Kartkówka i sprawdzian do druku

Podgląd: Alfabet, głoski i sylaby — kartkówka, polski kl. 4, grupa A

Grupa A za darmo

Alfabet, głoski i sylaby — kartkówka, klasa 4

PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.

Pobierz grupę A (PDF) Pozostałe grupy · 3,90 zł

PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły

Sprawdzian · klasa 4Nauka o języku3,90 zł

Dla nauczyciela

Głoski najlepiej ćwiczyć na głos: uczniowie trzymają palce na gardle i porównują pary b–p, d–t, z–s. Sylaby można wyklaskiwać, a wyrazy z „i” zmiękczającym (nie, siano, kiedy) warto zebrać w osobną listę, bo to najczęstsza pułapka na kartkówce.

Pytania

Czym różni się głoska od litery?

Głoskę słyszymy, literę piszemy. Zwykle jedna litera to jedna głoska, ale dwuznaki (sz, cz, rz, ch, dz, dż, dź) to dwie litery i jedna głoska: szkoła — 6 liter, 5 głosek.

Ile jest samogłosek w języku polskim?

Osiem głosek: a, ą, e, ę, i, o, u, y. Litery „ó” i „u” oznaczają tę samą głoskę.

Jak podzielić wyraz na sylaby?

Policz samogłoski — tyle jest sylab: ko-ło (2), hu-laj-no-ga (4). Uwaga na „i” przed samogłoską: w wyrazach nie, siano, kiedy tylko zmiękcza i nie tworzy sylaby.

Które głoski są dźwięczne, a które bezdźwięczne?

Spółgłoski tworzą pary: b–p, d–t, g–k, w–f, z–s, ż (rz)–sz, dz–c, dż–cz, dź–ć, ź–ś — pierwsza w parze jest dźwięczna. Samogłoski są zawsze dźwięczne.

Które głoski są nosowe?

Samogłoski ą i ę oraz spółgłoski m, n, ń. Pozostałe głoski są ustne.