Części zdania — klasa 5: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian
Części zdania to role, jakie wyrazy pełnią w zdaniu. W klasie 5 do podmiotu i orzeczenia dochodzą przydawka, dopełnienie i okolicznik, a także podmiot szeregowy i domyślny.
prosta, podwójna, przerywana, falista, kropka-kreska
Co trzeba umieć
- Znaleźć orzeczenie i podmiot — także szeregowy (Ola i Ania tańczą.) i domyślny.
- Rozpoznać przydawkę: określa rzeczownik (jaki? który? czyj? ile?).
- Rozpoznać dopełnienie: określa czasownik i odpowiada na pytania przypadków.
- Rozpoznać okolicznik: gdzie? kiedy? jak?
- Podkreślić każdą część zdania właściwą linią.
Ściąga: pytania i linie
Ściąga do druku| Część zdania | Pytania | Jak podkreślamy | Przykład |
|---|---|---|---|
| podmiot | kto? co? | jedna linia | Kot śpi. |
| orzeczenie | co robi? co się z nim dzieje? | dwie linie | Kot śpi. |
| dopełnienie | pytania przypadków (bez mianownika i wołacza) | linia przerywana | Czytam książkę. |
| przydawka | jaki? który? czyj? ile? z czego? | linia falista | czerwony długopis |
| okolicznik | gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co? | kropka-kreska | Piszę starannie. |
Rozbiór na kolorowo
Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.
Zdania i rozwiązania
Części zdania
- Wesoła (przydawka) Kasia (podmiot) czyta (orzeczenie) młodszej (przydawka) siostrze (dopełnienie) bajkę (dopełnienie) .
- Ola (podmiot) i Ania (podmiot) pięknie (okolicznik) tańczą (orzeczenie) .
- Wczoraj (okolicznik) kupiliśmy (orzeczenie) nowy (przydawka) rower (dopełnienie) .
- Mój (przydawka) pies (podmiot) śpi (orzeczenie) pod stołem (okolicznik) .
- Dziadek (podmiot) opowiadał (orzeczenie) nam (dopełnienie) ciekawe (przydawka) historie (dopełnienie) .
- Rano (okolicznik) spadł (orzeczenie) gęsty (przydawka) śnieg (podmiot) .
Pułapki z kartkówki
Kartkówka i sprawdzian do druku
Przydawka i dopełnienie — kartkówka, klasa 5
PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.
Dla nauczyciela
Na tablicy warto narysować pięć rodzajów linii obok siebie i zostawić je na cały tydzień. Rozbiór na kolorowo podkreśla dobre odpowiedzi tymi samymi liniami, których uczniowie używają w zeszycie.
Pytania
Jakie są części zdania?
Podmiot, orzeczenie, dopełnienie, przydawka i okolicznik. Podmiot i orzeczenie to części główne, pozostałe są ich określeniami.
Na jakie pytania odpowiada przydawka?
Na pytania jaki? jaka? jakie? który? czyj? ile? z czego?. Przydawka zawsze określa rzeczownik: czerwony (jaki?) długopis, dom z drewna (z czego?).
Na jakie pytania odpowiada dopełnienie?
Na pytania przypadków zależnych: kogo? czego?, komu? czemu?, kogo? co?, kim? czym?, o kim? o czym?. Dopełnienie określa czasownik: czytam (co?) książkę, pomagam (komu?) mamie.
Jak odróżnić dopełnienie od przydawki?
Przydawka określa rzeczownik (jaki? czyj? który?), dopełnienie — czasownik i odpowiada na pytania przypadków (kogo? czego? komu? czym?).
Co to jest podmiot szeregowy?
To podmiot złożony z kilku wyrazów połączonych spójnikiem albo przecinkiem: Kasia i Tomek grają w szachy. Wszystkie jego człony podkreślamy jedną linią.
Jak podkreślamy części zdania?
Podmiot — jedną linią, orzeczenie — dwiema, dopełnienie — linią przerywaną, przydawkę — falistą, okolicznik — linią kropka-kreska.