Części mowy — klasa 6: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian
W klasie 6 części mowy porządkujesz w dwie grupy: odmienne (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek) i nieodmienne (przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik). Na kartkówce trzeba rozpoznać każdą z dziesięciu i wiedzieć, jak się odmienia.
5 odmiennych + 5 nieodmiennych = 10
Co trzeba umieć
- Wymienić dziesięć części mowy i podzielić je na odmienne i nieodmienne.
- Powiedzieć, przez co odmienia się każda odmienna część mowy.
- Rozpoznać zaimek i określić, jaką część mowy zastępuje.
- Rozpoznać partykułę (nie, czy, niech) i wykrzyknik (ach, hej).
- Zauważyć, że ten sam wyraz bywa różną częścią mowy: jutro jako przysłówek i jako rzeczownik.
Ściąga: dziesięć części mowy
Ściąga do druku| Część mowy | Odmienna? | Odmienia się przez | Przykład |
|---|---|---|---|
| rzeczownik | tak | przypadki i liczby (rodzaj ma stały) | książka |
| czasownik | tak | osoby, liczby, czasy, rodzaje, tryby | czytam |
| przymiotnik | tak | przypadki, liczby, rodzaje; stopniuje się | ciekawy |
| liczebnik | tak | przypadki, często rodzaje | trzy |
| zaimek | tak (większość) | jak część mowy, którą zastępuje | ona, mój |
| przysłówek | nie | nie odmienia się, ale często stopniuje | szybko |
| przyimek | nie | — | na, pod |
| spójnik | nie | — | i, ale |
| partykuła | nie | — | nie, czy, niech |
| wykrzyknik | nie | — | ach, hej, brr |
Rozbiór na kolorowo
Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.
Zdania i rozwiązania
Części mowy
- Ach (wykrzyknik) , jaki (zaimek) piękny (przymiotnik) zachód (rzeczownik) słońca (rzeczownik) !
- Niech (partykuła) Ola (rzeczownik) szybko (przysłówek) przyniesie (czasownik) dwa (liczebnik) krzesła (rzeczownik) .
- Nie (partykuła) lubię (czasownik) deszczu (rzeczownik) , ale (spójnik) lubię (czasownik) burze (rzeczownik) .
- Na (przyimek) półce (rzeczownik) stoją (czasownik) nasze (zaimek) stare (przymiotnik) albumy (rzeczownik) .
- Czy (partykuła) pojedziesz (czasownik) z (przyimek) nami (zaimek) jutro (przysłówek) ?
- Hej (wykrzyknik) , podaj (czasownik) mi (zaimek) trzecią (liczebnik) kredkę (rzeczownik) !
Odmienna czy nieodmienna
- Wczoraj (nieodmienna) mama (odmienna) upiekła (odmienna) sernik (odmienna) i (nieodmienna) szarlotkę (odmienna) .
- Oj (nieodmienna) , nie (nieodmienna) widzę (odmienna) tych (odmienna) trzech (odmienna) kluczy (odmienna) .
Pułapki z kartkówki
Kartkówka i sprawdzian do druku
Części mowy: rozpoznawanie — kartkówka, klasy 4–6
PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.
Dla nauczyciela
W klasie 6 dobrze działa sortowanie: każdy uczeń dostaje wyraz na karteczce i przykleja go na tablicy w kolumnie „odmienne” albo „nieodmienne”, a potem przy właściwej części mowy. Rozbiór obejmuje wszystkie dziesięć części mowy i ma drugi tryb: odmienna czy nieodmienna.
Pytania
Ile jest części mowy?
Dziesięć: pięć odmiennych (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek) i pięć nieodmiennych (przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik).
Które części mowy są nieodmienne?
Przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła i wykrzyknik. Przysłówek się nie odmienia, ale wiele przysłówków się stopniuje.
Co to jest partykuła?
To nieodmienna część mowy, która nadaje wyrazowi albo zdaniu dodatkowe znaczenie: przeczy (nie), pyta (czy), rozkazuje (niech), wzmacnia albo ogranicza (nawet, tylko).
Jak rozpoznać zaimek?
Zaimek nic nie nazywa, tylko wskazuje albo zastępuje: rzeczownik (ja, on, ktoś), przymiotnik (mój, taki), liczebnik (ile, tyle) lub przysłówek (tam, wtedy).