Klasa 7Składnia

Zdania złożone współrzędnie — klasa 7: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian

Zdanie złożone współrzędnie składa się ze zdań równorzędnych — żadne nie określa drugiego. W klasie 7 rozróżniasz cztery rodzaje: łączne, rozłączne, przeciwstawne i wynikowe, a każdy ma swoje spójniki.

spójnik zdradza rodzaj zdania

Co trzeba umieć

Rozpoznać zdanie złożone współrzędnie.
Nazwać jego rodzaj: łączne, rozłączne, przeciwstawne, wynikowe.
Dobrać spójnik do rodzaju zdania.
Narysować wykres: dwa zdania na jednym poziomie, spójnik na linii między nimi.
Postawić przecinek przed spójnikami przeciwstawnymi i wynikowymi.

Ściąga: cztery rodzaje i ich spójniki

Ściąga do druku

Rodzaj	Znaczenie	Spójniki	Przykład
łączne	czynności dzieją się razem albo po kolei	i, oraz, także, ani, ni	Wstałem i umyłem zęby.
rozłączne	wybór jednej z możliwości	lub, albo, bądź, czy	Zadzwoń albo napisz wiadomość.
przeciwstawne	drugie zdanie przeciwstawia się pierwszemu	ale, lecz, a, jednak, natomiast, zaś	Chciałem iść, ale padało.
wynikowe	drugie zdanie jest skutkiem pierwszego	więc, zatem, dlatego, toteż	Padało, więc zostałem w domu.

Przecinek stawiamy przed spójnikami przeciwstawnymi i wynikowymi. Przed łącznymi i rozłącznymi zwykle nie — chyba że spójnik się powtarza: albo zostaniesz, albo pójdziesz.

Ćwiczenie interaktywne

Rozbiór na kolorowo

Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.

Zdania i rozwiązania

Rodzaj zdania współrzędnego

Wstałem wcześnie i zjadłem śniadanie. (łączne) Zostaniesz w domu czy pójdziesz z nami? (rozłączne)
Chciałem jechać na rower, ale zaczęło padać. (przeciwstawne) Zaspałem, więc spóźniłem się na lekcję. (wynikowe)
Ola gra na gitarze, a Kuba śpiewa. (przeciwstawne) Kupisz chleb albo upieczemy bułki. (rozłączne)
Nie zjadł obiadu ani nie wypił herbaty. (łączne) Było późno, dlatego wróciliśmy taksówką. (wynikowe)
Tomek dużo trenował, jednak przegrał mecz. (przeciwstawne) Albo posprzątasz pokój, albo nie wyjdziesz na dwór. (rozłączne)
Ćwiczyłam codziennie, zatem wygrałam konkurs. (wynikowe) Zapaliła lampę i otworzyła książkę. (łączne)

Na czerwono

Pułapki z kartkówki

„Kup chleb albo bułki.” to zdanie złożone: rozłączne to zdanie pojedyncze Jest tylko jedno orzeczenie („kup”), więc to zdanie pojedyncze z dopełnieniem szeregowym.

„Uczyłem się, więc dostałem piątkę.” podrzędnie złożone współrzędnie wynikowe „Więc” wprowadza skutek. To zdanie współrzędnie złożone wynikowe; zdania z „bo” są podrzędne.

„Chciałam przyjść ale zachorowałam.” bez przecinka przecinek przed „ale” Przed spójnikami przeciwstawnymi (ale, lecz, jednak) stawiamy przecinek: Chciałam przyjść, ale zachorowałam.

Kartkówka i sprawdzian do druku

Podgląd: Zdania złożone współrzędnie — kartkówka, polski kl. 7, grupa A

Grupa A za darmo

Zdania złożone współrzędnie — kartkówka, klasa 7

PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.

Pobierz grupę A (PDF) Pozostałe grupy · 3,90 zł

Sprawdzian · klasa 7Zdania złożone i mowa zależna3,90 zł

Kartkówka · klasa 6Zdania złożone współrzędnie i podrzędnie3,90 zł

Dla nauczyciela

Spójniki z tabeli warto wypisać na karteczkach w czterech kolorach (każdy rodzaj innym). Uczniowie losują dwa zdania pojedyncze i jeden spójnik, łączą je i nazywają rodzaj powstałego zdania złożonego.

Pytania

Jakie są rodzaje zdań złożonych współrzędnie?

Cztery: łączne (i, oraz), rozłączne (lub, albo, czy), przeciwstawne (ale, lecz, a, jednak) i wynikowe (więc, zatem, dlatego).

Jak rozpoznać zdanie współrzędnie złożone wynikowe?

Drugie zdanie jest skutkiem pierwszego, a łączy je spójnik więc, zatem, dlatego, toteż: Zaspałem, więc się spóźniłem.

Czy przed „ale” stawiamy przecinek?

Tak. Przecinek stawiamy przed spójnikami przeciwstawnymi (ale, lecz, a, jednak) i wynikowymi (więc, zatem, dlatego).

Jak wygląda wykres zdania złożonego współrzędnie?

Zdania składowe rysujemy jako dwie kratki na tym samym poziomie i łączymy linią, na której zapisujemy spójnik. Żadne nie jest wyżej, bo są równorzędne.