Klasa 8Słownictwo

Frazeologia — klasa 8: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian

Związek frazeologiczny to stałe połączenie wyrazów, które ma znaczenie przenośne, inne niż suma znaczeń jego części. „Mieć głowę na karku” nie mówi o anatomii, tylko o rozsądku. Frazeologizmów nie zmieniamy i nie tłumaczymy dosłownie.

nie tłumacz dosłownie!

Co trzeba umieć

Rozpoznać związek frazeologiczny i odróżnić go od zwykłego połączenia wyrazów.
Wyjaśnić znaczenie frazeologizmu własnymi słowami.
Podzielić frazeologizmy na wyrażenia, zwroty i frazy.
Wskazać źródło części frazeologizmów: mitologia, Biblia, literatura.
Unikać błędów: zmiany wyrazu i mieszania dwóch związków (w każdym bądź razie).

Ściąga: rodzaje frazeologizmów

Ściąga do druku

Rodzaj	Ośrodek	Przykład	Znaczenie
wyrażenie	rzeczownik lub przymiotnik, bez czasownika	biały kruk	rzadkość, unikat
zwrot	czasownik	pójść po rozum do głowy	zastanowić się, zmądrzeć
fraza	całe zdanie	Nie wywołuj wilka z lasu.	nie mów o złym, bo się zdarzy
wyrażenie z mitologii	—	syzyfowa praca	praca ciężka i bez końca
wyrażenie z Biblii	—	wieża Babel	zamieszanie, pomieszanie języków

Ćwiczenie interaktywne

Rozbiór na kolorowo

Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.

Zdania i rozwiązania

Frazeologizm czy dosłownie

Tomek ma głowę na karku. (związek frazeologiczny) Ola ma głowę owiniętą szalikiem. (znaczenie dosłowne)
Na klasówce siedziałem jak na szpilkach. (związek frazeologiczny) Krawcowa wbiła szpilki w materiał. (znaczenie dosłowne)
Brat zbijał bąki przez całe popołudnie. (związek frazeologiczny) Dziadek odpędził bąka od konia. (znaczenie dosłowne)
Ta książka to prawdziwy biały kruk. (związek frazeologiczny) W zoo widzieliśmy czarnego kruka. (znaczenie dosłowne)
Sprzątanie tego pokoju to syzyfowa praca. (związek frazeologiczny) Mama ciężko pracuje w ogrodzie. (znaczenie dosłowne)

Na czerwono

Pułapki z kartkówki

„W każdym bądź razie…” w każdym bądź razie w każdym razie To skrzyżowanie dwóch związków: „w każdym razie” i „bądź co bądź”. Używamy jednego z nich.

„Przywiązywać do czegoś uwagę” przywiązywać uwagę przywiązywać wagę Skrzyżowały się dwa związki: „przywiązywać wagę” i „zwracać uwagę”.

„Mieć głowę na karku” znaczy: mieć długą szyję być rozsądnym Frazeologizmu nie tłumaczymy dosłownie — liczy się znaczenie całego związku.

Kartkówka i sprawdzian do druku

Podgląd: Słownictwo i frazeologia — kartkówka, polski kl. 8, grupa A

Grupa A za darmo

Słownictwo i frazeologia — kartkówka, klasa 8

PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.

Pobierz grupę A (PDF) Pozostałe grupy · 3,90 zł

Kartkówka · klasa 5Związki frazeologiczne3,90 zł

Sprawdzian · klasa 8Gramatyka i słownictwo, powtórka do E83,90 zł

Dla nauczyciela

Zabawa w rysunki dosłowne: uczniowie rysują frazeologizm tak, jak brzmi (bujać w obłokach, mieć muchy w nosie), a reszta klasy zgaduje związek i podaje jego prawdziwe znaczenie. Rozbiór ćwiczy odróżnianie frazeologizmu od zwykłego połączenia tych samych słów.

Pytania

Co to jest związek frazeologiczny?

Stałe połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym, innym niż znaczenia poszczególnych słów: mieć głowę na karku — być rozsądnym.

Jakie są rodzaje związków frazeologicznych?

Wyrażenia (bez czasownika: biały kruk), zwroty (z czasownikiem: pójść po rozum do głowy) i frazy (całe zdania: Nie wywołuj wilka z lasu).

Skąd pochodzą frazeologizmy?

Z codziennego życia, ale też z mitologii (syzyfowa praca, nić Ariadny), Biblii (wieża Babel, salomonowy wyrok) i literatury.

Czy można zmieniać wyrazy w związku frazeologicznym?

Nie. Zmiana wyrazu albo połączenie dwóch związków to błąd frazeologiczny, np. „w każdym bądź razie” zamiast „w każdym razie”.