Przejdź do treści
Klasa 4Składnia

Podmiot i orzeczenie — klasa 4: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian

Podmiot i orzeczenie to dwie najważniejsze części zdania. Orzeczenie mówi, co się dzieje (co robi? co się z nim dzieje?), a podmiot — kto albo co to robi (kto? co?). Razem tworzą związek główny zdania.

najpierw orzeczenie, potem podmiot!

Co trzeba umieć

  • Znaleźć orzeczenie — zwykle czasownik w formie osobowej.
  • Do orzeczenia zadać pytanie kto? co? i znaleźć podmiot.
  • Podkreślić podmiot jedną linią, a orzeczenie dwiema.
  • Rozpoznać podmiot domyślny: Idę do szkoły. — kto? (ja).
  • Wskazać związek główny zdania.

Ściąga: podmiot i orzeczenie

Ściąga do druku
Część zdaniaPytanieJak podkreślamyPrzykład
podmiotkto? co?jedna liniaKot śpi.
orzeczenieco robi? co się z nim dzieje?dwie linieKot śpi.
podmiot domyślnykto? — nie ma go w zdaniudopisujemy w nawiasieCzytam. → (ja)
związek głównypodmiot + orzeczenie—kot śpi
Ćwiczenie interaktywne

Rozbiór na kolorowo

Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.

Zdania i rozwiązania

Podmiot i orzeczenie

  1. Mały (inna część zdania) kotek (podmiot) pije (orzeczenie) mleko (inna część zdania) .
  2. Na drzewie (inna część zdania) śpiewa (orzeczenie) ptak (podmiot) .
  3. Wczoraj (inna część zdania) padał (orzeczenie) deszcz (podmiot) .
  4. Idziemy (orzeczenie) do kina (inna część zdania) .
  5. Kasia (podmiot) czyta (orzeczenie) ciekawą (inna część zdania) książkę (inna część zdania) .
  6. Z komina (inna część zdania) leci (orzeczenie) dym (podmiot) .
Na czerwono

Pułapki z kartkówki

„W lesie mieszka lis.” Podmiot: w lesie lis Kto mieszka? — lis. „W lesie” odpowiada na pytanie gdzie? — to okolicznik.
„Wczoraj padał deszcz.” Podmiot: wczoraj deszcz Co padał? — deszcz. „Wczoraj” mówi kiedy — to okolicznik czasu.
„Idę do szkoły.” Podmiot: brak podmiotu (ja) — domyślny Forma „idę” zdradza, kto wykonuje czynność: ja. To podmiot domyślny.

Kartkówka i sprawdzian do druku

Podgląd: Podmiot, orzeczenie, zdania — kartkówka, polski kl. 4, grupa A
Grupa A za darmo

Podmiot, orzeczenie, zdania — kartkówka, klasa 4

PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.

Pobierz grupę A (PDF) Pozostałe grupy · 3,90 zł
Sprawdzian · klasa 4Nauka o języku3,90 zł Kartkówka · klasa 4Rodzaje wypowiedzeń3,90 zł

Dla nauczyciela

Kolejność „najpierw orzeczenie, potem podmiot” warto ćwiczyć na zdaniach z przestawionym szykiem (Na łące pasą się krowy), bo uczniowie odruchowo biorą pierwsze słowo za podmiot. W rozbiorze pozostałe wyrazy oznacza się jako „inna część zdania” — szczegóły uczniowie poznają w klasie 5.

Pytania

Jak znaleźć podmiot i orzeczenie?

Najpierw znajdź orzeczenie — wyraz, który mówi, co się dzieje (zwykle czasownik w formie osobowej). Potem zadaj pytanie kto? co? + orzeczenie. Odpowiedź to podmiot.

Jak podkreślamy podmiot i orzeczenie?

Podmiot jedną linią, orzeczenie dwiema liniami.

Co to jest podmiot domyślny?

To podmiot, którego nie ma w zdaniu, ale wiemy, kim jest, z formy czasownika: Piszę list. — (ja). Śpiewacie? — (wy).

Czy podmiot zawsze stoi na początku zdania?

Nie. W zdaniu „Na łące pasą się krowy” podmiot („krowy”) jest na końcu. Dlatego zaczynamy od orzeczenia, a nie od pierwszego słowa.