Podmiot szeregowy i domyślny — klasa 5: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian
Podmiot to wykonawca czynności. Czasem jest ich kilku naraz (Kasia i Tomek grają) — to podmiot szeregowy. Czasem nie ma go w zdaniu, ale wiemy, kto działa (Idę do szkoły → ja) — to podmiot domyślny.
końcówka czasownika zdradza podmiot
Klasa 5 — wszystkie kartkówki i sprawdziany z polskiego
22 tytuły · grupy B–E z kluczami · 336 stron. Pobierasz od razu po zakupie i drukujesz, ile potrzebujesz.
osobno 64,80 zł29,90 zł−54%
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć! Ponad 350 zamówień od nauczycieli i rodziców · każda grupa z kluczem i punktacją
Co trzeba umieć
- Znaleźć podmiot szeregowy: kilka równorzędnych wyrazów połączonych spójnikiem albo przecinkiem.
- Podkreślić wszystkie człony podmiotu szeregowego jedną linią (bez spójnika).
- Dobrać orzeczenie: przy i, oraz zwykle liczba mnoga (Ola i Kuba poszli).
- Rozpoznać podmiot domyślny po formie orzeczenia: czytam → (ja), czytacie → (wy).
- Odróżnić podmiot domyślny od zdania bez podmiotu: Grzmi. Ściemnia się.
Ściąga: trzy sytuacje z podmiotem
Ściąga do druku| Podmiot | Jak go poznać | Przykład | Co robimy w zeszycie |
|---|---|---|---|
| zwykły | jeden wyraz odpowiada na pytanie kto? co? | Kot śpi. | podkreślamy jedną linią |
| szeregowy | kilka równorzędnych wyrazów połączonych przez i, oraz, albo, lub, ani albo przecinek | Mama, tata i Ola jedzą. | każdy człon jedną linią, spójnika nie podkreślamy |
| domyślny | nie ma go w zdaniu, wskazuje go końcówka orzeczenia | Piszemy list. → (my) | dopisujemy go w nawiasie przy wykresie |
| brak podmiotu | czynność bez wykonawcy | Grzmi. Ściemnia się. | niczego nie dopisujemy |
Podmiot domyślny dopisujemy tylko wtedy, gdy forma czasownika wskazuje osobę: idę (ja), idziesz (ty), idziemy (my), idziecie (wy). Przy „Grzmi” nie da się nikogo dopisać — to zdanie bez podmiotu.
Rozbiór na kolorowo
Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.
Zdania i rozwiązania
Części zdania
- Kasia (podmiot) i Tomek (podmiot) grają (orzeczenie) w szachy (dopełnienie) .
- Wieczorem (okolicznik) czytam (orzeczenie) ciekawą (przydawka) książkę (dopełnienie) .
- Mama (podmiot) , babcia (podmiot) i ciocia (podmiot) upiekły (orzeczenie) pyszne (przydawka) ciasto (dopełnienie) .
- Jutro (okolicznik) pojedziecie (orzeczenie) nad jezioro (okolicznik) .
- Pies (podmiot) albo kot (podmiot) zrzucił (orzeczenie) wazon (dopełnienie) .
- Wczoraj (okolicznik) byliśmy (orzeczenie) w kinie (okolicznik) .
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Pułapki z kartkówki
Kartkówka i sprawdzian do druku
Podmiot szeregowy i domyślny — kartkówka, klasa 5
PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Dla nauczyciela
Podmiot domyślny najlepiej ćwiczyć na krótkich dialogach: uczniowie zamieniają „Ja idę” na „Idę” i sprawdzają, czy wiadomo, kto idzie. Przy podmiocie szeregowym warto od razu połączyć temat z interpunkcją: przecinek między członami, ale nie przed „i”.
Pytania
Co to jest podmiot szeregowy?
To podmiot złożony z co najmniej dwóch równorzędnych wyrazów połączonych spójnikiem (i, oraz, albo, lub, ani) albo przecinkiem: Kasia i Tomek grają w szachy.
Co to jest podmiot domyślny?
To podmiot, którego nie ma w zdaniu, ale wiadomo, kim jest, bo wskazuje go forma orzeczenia: Czytamy książkę → (my).
Jak znaleźć podmiot domyślny?
Znajdź orzeczenie i zapytaj, kto wykonuje czynność. Końcówka podpowie osobę: -m, -ę → ja; -sz → ty; -my → my; -cie → wy.
Czym różni się podmiot domyślny od zdania bez podmiotu?
Przy podmiocie domyślnym da się dopisać wykonawcę (Idę → ja idę). W zdaniu bez podmiotu nie da się: Grzmi. Ściemnia się. Zrobiło się zimno.
Jakie orzeczenie przy podmiocie szeregowym?
Przy spójnikach i, oraz zwykle w liczbie mnogiej: Ola i Kuba poszli. Przy albo, lub często w pojedynczej: Pies albo kot zrzucił wazon.