Aspekt czasownika — klasa 6: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian
Aspekt mówi, czy czynność jest zakończona, czy trwa. Czasownik dokonany (napisać) opisuje czynność zakończoną albo jednorazową, a niedokonany (pisać) — trwającą lub powtarzaną. Większość czasowników tworzy pary aspektowe.
co zrobił? — dokonany, co robił? — niedokonany
Klasa 6 — wszystkie kartkówki i sprawdziany z polskiego
23 tytuły · grupy B–E z kluczami · 359 stron. Pobierasz od razu po zakupie i drukujesz, ile potrzebujesz.
osobno 67,70 zł30,90 zł−54%
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Sam dział: Części mowy — 7 kart pracy, klasy 4–6 · 9,90 zł →Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć! Ponad 350 zamówień od nauczycieli i rodziców · każda grupa z kluczem i punktacją
Co trzeba umieć
- Rozpoznać czasownik niedokonany (co robi? co robił?) i dokonany (co zrobi? co zrobił?).
- Dobrać parę aspektową: pisać – napisać, kupować – kupić, brać – wziąć.
- Pamiętać, że czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego.
- Tworzyć czas przyszły: prosty od dokonanych (napiszę), złożony od niedokonanych (będę pisać).
- Dobrać aspekt do sensu zdania: Codziennie czytam. Wczoraj przeczytałem całą książkę.
Ściąga: dokonany czy niedokonany?
Ściąga do druku| Niedokonany | Dokonany | |
|---|---|---|
| co oznacza | czynność trwającą albo powtarzaną | czynność zakończoną albo jednorazową |
| pytanie pomocnicze | co robi? co robił? | co zrobi? co zrobił? |
| czasy | przeszły, teraźniejszy, przyszły | przeszły i przyszły (bez teraźniejszego) |
| czas przyszły | złożony: będę pisać, będę pisał | prosty: napiszę |
| przykłady par | pisać, kupować, brać, mówić, oglądać | napisać, kupić, wziąć, powiedzieć, obejrzeć |
Pary aspektowe tworzy się najczęściej przedrostkiem (pisać → napisać, robić → zrobić) albo przyrostkiem (kupić → kupować). Niektóre pary mają zupełnie inne formy: brać – wziąć, mówić – powiedzieć.
Rozbiór na kolorowo
Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.
Zdania i rozwiązania
Aspekt
- Wczoraj czytałam (niedokonany) książkę, a dziś ją przeczytałam (dokonany) .
- Jutro napiszę (dokonany) list, a potem będę odpoczywać (niedokonany) .
- Codziennie chodzę (niedokonany) na basen, ale wczoraj poszłam (dokonany) do kina.
- Tata kupił (dokonany) chleb, a mama długo kupowała (niedokonany) owoce.
- Kiedy dzwonił (niedokonany) telefon, brat zasnął (dokonany) .
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Pułapki z kartkówki
Kartkówka i sprawdzian do druku
Czasownik: aspekt, strona, formy nieosobowe — kartkówka, klasa 6
PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Dla nauczyciela
Aspekt dobrze widać na osi czasu: uczniowie rysują strzałkę dla czynności trwającej (czytałem) i kropkę dla zakończonej (przeczytałem). Potem dobierają pary aspektowe do zdań z życia klasy. Ten temat przygotowuje do imiesłowów w klasie 7 (-ąc od niedokonanych, -łszy i -wszy od dokonanych).
Pytania
Co to jest aspekt czasownika?
To kategoria, która mówi, czy czynność jest zakończona (aspekt dokonany: napisać), czy trwa albo się powtarza (aspekt niedokonany: pisać).
Jak rozpoznać czasownik dokonany?
Zadaj pytanie co zrobi? albo co zrobił?. Jeśli pasuje — czasownik jest dokonany: zrobił, napisze, kupił. Do niedokonanych pasuje co robi? co robił?.
Czy czasowniki dokonane mają czas teraźniejszy?
Nie. Mają tylko czas przeszły (napisałem) i przyszły prosty (napiszę). Czas teraźniejszy mają tylko niedokonane: piszę.
Co to jest para aspektowa?
To dwa czasowniki o tym samym znaczeniu i różnym aspekcie: pisać – napisać, kupować – kupić, brać – wziąć, mówić – powiedzieć.
Jak tworzy się czas przyszły czasownika?
Od niedokonanych — czas przyszły złożony: będę pisać, będę pisał. Od dokonanych — prosty: napiszę.