Strona czynna i bierna — klasa 6: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian
Strona czasownika mówi, kto jest w centrum zdania. W stronie czynnej podmiot wykonuje czynność (Kot złapał mysz), w stronie biernej podmiot jej podlega (Mysz została złapana przez kota), a w stronie zwrotnej robi coś samemu sobie (Kot myje się).
kto robi? czy komu to robią?
Co trzeba umieć
- Rozpoznać stronę czynną, bierną i zwrotną.
- Wiedzieć, że stronę bierną tworzą być albo zostać + imiesłów bierny: jest czytany, został napisany.
- Przekształcić zdanie ze strony czynnej na bierną i odwrotnie.
- Pamiętać, że stronę bierną mają tylko czasowniki przechodnie (łączące się z biernikiem).
- Wskazać w stronie biernej wykonawcę czynności: przez kogo?
Ściąga: trzy strony czasownika
Ściąga do druku| Strona | Kto jest podmiotem | Budowa | Przykład |
|---|---|---|---|
| czynna | wykonawca czynności | zwykła forma czasownika | Mama upiekła ciasto. |
| bierna | to, na co czynność jest skierowana | być / zostać + imiesłów bierny | Ciasto zostało upieczone przez mamę. |
| zwrotna | wykonawca, który robi coś sobie | czasownik + się | Tomek myje się. |
Rozbiór na kolorowo
Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.
Zdania i rozwiązania
Strona czasownika
- Dzieci posadziły (czynna) drzewo. Drzewo zostało posadzone (bierna) przez dzieci.
- Ola czesze się (zwrotna) przed lustrem, a mama czesze (czynna) młodszą córkę.
- List jest pisany (bierna) przez babcię od rana.
- Strażacy uratowali (czynna) kota. Kot został uratowany (bierna) przez strażaków.
- Tomek ubiera się (zwrotna) szybko, bo jest wołany (bierna) na śniadanie.
Pułapki z kartkówki
Kartkówka i sprawdzian do druku
Czasownik: aspekt, strona, formy nieosobowe — kartkówka, klasa 6
PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.
Dla nauczyciela
Przekształcenia czynna ↔ bierna dobrze robić w parach: jeden uczeń mówi zdanie o swoim dniu w stronie czynnej, drugi przekłada je na bierną. Szybko wychodzi, które czasowniki strony biernej nie mają (iść, spać, szczekać).
Pytania
Co to jest strona bierna? Przykład
To forma czasownika, w której podmiot nie wykonuje czynności, tylko jej podlega: Dom został zbudowany przez robotników. Tworzymy ją z „być” albo „zostać” i imiesłowu biernego.
Jak zamienić stronę czynną na bierną?
Dopełnienie w bierniku staje się podmiotem, a dawny podmiot przechodzi do wyrażenia „przez + biernik”: Mama upiekła ciasto → Ciasto zostało upieczone przez mamę.
Co to jest strona zwrotna?
Forma z „się”, gdy wykonawca robi coś samemu sobie: myć się, czesać się, ubierać się.
Czy każdy czasownik ma stronę bierną?
Nie. Mają ją tylko czasowniki przechodnie, które łączą się z dopełnieniem w bierniku (czytać książkę → książka jest czytana). Iść, spać czy szczekać strony biernej nie mają.