Klasa 6Składnia

Związki wyrazowe — klasa 6: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian

Związek wyrazowy to dwa wyrazy w zdaniu, z których jeden określa drugi. Wyraz określany jest nadrzędny, określający — podrzędny. Podmiot z orzeczeniem tworzą związek główny, a pozostałe pary to związki poboczne: zgody, rządu i przynależności.

zmień formę nadrzędnego i patrz, co się stanie

Pakiet na cały rok · taniej o 54%

Klasa 6 — wszystkie kartkówki i sprawdziany z polskiego

23 tytuły · grupy B–E z kluczami · 359 stron. Pobierasz od razu po zakupie i drukujesz, ile potrzebujesz.

~~osobno 66,70 zł~~30,90 zł−54%

Kup pakiet

Co trzeba umieć

Wypisać ze zdania związek główny (podmiot + orzeczenie).
Wypisać związki poboczne i wskazać w nich wyraz nadrzędny i podrzędny.
Rozpoznać związek zgody: mały kot → małego kota.
Rozpoznać związek rządu: czytam książkę → czytałem książkę.
Rozpoznać związek przynależności: śpi spokojnie, lubi czytać.

Ściąga: rodzaje związków

Ściąga do druku

Związek	Na czym polega	Przykład
główny	podmiot + orzeczenie	kot śpi
zgody	wyraz podrzędny zmienia formę razem z nadrzędnym	mały kot → małego kota
rządu	wyraz nadrzędny narzuca przypadek; podrzędny nie zmienia się razem z nim	czytam książkę → czytałem książkę
przynależności	wyraz podrzędny jest nieodmienny (przysłówek, bezokolicznik)	śpi spokojnie, lubi czytać

Związki wypisujemy parami: wyraz nadrzędny, pytanie, wyraz podrzędny — np. kot (jaki?) mały.

Ćwiczenie interaktywne

Rozbiór na kolorowo

Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.

Zdania i rozwiązania

Rodzaj związku

Mały kot pije mleko. → kot pije (główny) kot mały (zgody) pije mleko (rządu)
Ola śpiewa pięknie. → Ola śpiewa (główny) śpiewa pięknie (przynależności)
Tata czyta ciekawą gazetę. → tata czyta (główny) czyta gazetę (rządu) gazetę ciekawą (zgody)
Młodszy brat pomaga mamie. → brat pomaga (główny) brat młodszy (zgody) pomaga mamie (rządu)
Trzej chłopcy grali wczoraj. → chłopcy grali (główny) chłopcy trzej (zgody) grali wczoraj (przynależności)
Dziadek opowiada nam bajki. → dziadek opowiada (główny) opowiada nam (rządu) opowiada bajki (rządu)

Na czerwono

Pułapki z kartkówki

„mały kot” — wyraz nadrzędny: mały kot Określamy kota, a nie małość: kot (jaki?) mały. Nadrzędny jest wyraz, od którego zadajemy pytanie.

„czytam książkę” — związek: zgody rządu Zmień czas: czytałem książkę — „książkę” się nie zmienia. Czasownik narzuca jej biernik, więc to związek rządu.

„biegnie szybko” — związek: rządu przynależności „Szybko” to przysłówek — nieodmienny, więc łączy się z czasownikiem tylko znaczeniem. To związek przynależności.

Kartkówka i sprawdzian do druku

Podgląd: Części zdania i związki wyrazów — kartkówka, polski kl. 6, grupa A

Grupa A za darmo

Części zdania i związki wyrazów — kartkówka, klasa 6

PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.

Pobierz grupę A (PDF) Pozostałe grupy · 3,90 zł

Kartkówka · klasa 8Części zdania i związki wyrazowe3,90 zł

Dla nauczyciela

Test na zgodę i rząd: zmieniamy formę wyrazu nadrzędnego. Jeśli podrzędny zmienia się razem z nim, to zgoda (mały kot → małego kota). Jeśli zostaje w tej samej formie, to rząd (czytam książkę → czytał książkę). Uczniowie mogą stosować ten test sami, bez zgadywania.

Pytania

Co to jest związek wyrazowy?

To dwa wyrazy połączone znaczeniem i formą, z których jeden (podrzędny) określa drugi (nadrzędny): kot (jaki?) mały.

Jakie są rodzaje związków wyrazowych?

Związek główny (podmiot + orzeczenie) oraz związki poboczne: zgody, rządu i przynależności.

Jak odróżnić związek zgody od związku rządu?

Zmień formę wyrazu nadrzędnego. Gdy podrzędny zmienia się razem z nim, to zgoda (mały kot — małego kota). Gdy zostaje bez zmian, to rząd (czytam książkę — czytaliśmy książkę).

Co to jest związek przynależności?

Związek, w którym wyraz podrzędny jest nieodmienny — zwykle przysłówek albo bezokolicznik: pisze starannie, lubi czytać.