Przejdź do treści
Klasa 7Składnia

Mowa zależna i niezależna — klasa 7: ćwiczenia, kartkówka i sprawdzian

Mowa niezależna to dosłowne przytoczenie czyichś słów — w cudzysłowie albo w dialogu. Mowa zależna to przekazanie tych słów własnymi słowami, zwykle w zdaniu podrzędnym ze spójnikiem że, czy albo żeby.

zmieniają się osoba, czas i zaimki

Co trzeba umieć

  • Odróżnić mowę niezależną (dosłowny cytat) od zależnej (relacja).
  • Przekształcić mowę niezależną w zależną: zmienić osobę i zaimki, dobrać spójnik.
  • Zamienić pytanie na zdanie z czy, a polecenie — na zdanie z żeby.
  • Zapisać mowę niezależną z dwukropkiem i cudzysłowem albo jako dialog.
  • Zachować sens wypowiedzi przy przekształceniu.

Ściąga: jak przekształcać

Ściąga do druku
Typ wypowiedziMowa niezależnaMowa zależna
oznajmienieOla powiedziała: „Jestem zmęczona”.Ola powiedziała, że jest zmęczona.
pytanieTomek zapytał: „Czy idziesz z nami?”Tomek zapytał, czy idę z nimi.
pytanie z zaimkiemMama spytała: „Gdzie byłeś?”Mama spytała, gdzie byłem.
poleceniePani powiedziała: „Otwórzcie zeszyty”.Pani powiedziała, żebyśmy otworzyli zeszyty.
Ćwiczenie interaktywne

Rozbiór na kolorowo

Kliknij słowo i wybierz odpowiedź. Dobra odpowiedź zaznaczy się kolorem albo właściwą linią, zła dostanie poprawkę na czerwono.

Zdania i rozwiązania

Mowa zależna czy niezależna

  1. Kasia powiedziała: „Jutro nie przyjdę”. (mowa niezależna) Kasia powiedziała, że jutro nie przyjdzie. (mowa zależna)
  2. Dziadek zapytał, czy lubię ryby. (mowa zależna) — Lubisz ryby? — zapytał dziadek. (mowa niezależna)
  3. Trener krzyknął: „Biegiem na boisko!” (mowa niezależna) Trener kazał, żebyśmy pobiegli na boisko. (mowa zależna)
  4. Mama mówi, że obiad jest gotowy. (mowa zależna) Babcia westchnęła: „Ach, te dzieciaki!” (mowa niezależna)
Na czerwono

Pułapki z kartkówki

Tomek: „Jestem głodny”. → mowa zależna: Tomek powiedział, że jestem głodny. Tomek powiedział, że jest głodny. W mowie zależnej zmieniamy osobę: Tomek mówi o sobie, więc „jest”, a nie „jestem”.
Pani: „Usiądźcie”. → mowa zależna: Pani powiedziała, że usiądźcie. Pani powiedziała, żebyśmy usiedli. Polecenie przekazujemy zdaniem z „żeby” (aby), a nie z „że”.
Ola: „Gdzie jest mój plecak?” → mowa zależna: Ola zapytała, gdzie jest mój plecak. Ola zapytała, gdzie jest jej plecak. Zmieniamy zaimek: plecak należy do Oli, więc „jej”.

Kartkówka i sprawdzian do druku

Podgląd: Mowa niezależna i zależna — kartkówka, polski kl. 7, grupa A
Grupa A za darmo

Mowa niezależna i zależna — kartkówka, klasa 7

PDF do wydruku z kluczem odpowiedzi. Grupa A jest bezpłatna, pozostałe grupy do pracy z całą klasą są w sklepie.

Pobierz grupę A (PDF) Pozostałe grupy · 3,90 zł
Kartkówka · klasa 8Mowa zależna i przekształcenia3,90 zł Sprawdzian · klasa 7Zdania złożone i mowa zależna3,90 zł

Dla nauczyciela

Mowę zależną dobrze ćwiczy się jako „głuchy telefon”: jedna osoba mówi zdanie, druga przekazuje je trzeciej w mowie zależnej. Od razu widać, które słowa muszą się zmienić — osoba, zaimek i spójnik.

Pytania

Czym różni się mowa zależna od niezależnej?

Mowa niezależna to dosłowne słowa mówiącego (w cudzysłowie lub w dialogu). Mowa zależna to ich relacja w zdaniu podrzędnym: Ola powiedziała, że jest zmęczona.

Jak zamienić mowę niezależną na zależną?

Usuń cudzysłów, dodaj spójnik (że — oznajmienie, czy — pytanie, żeby — polecenie) i zmień osobę oraz zaimki tak, by pasowały do relacji.

Jaki spójnik w mowie zależnej przy pytaniu?

Przy pytaniach ogólnych — czy (Zapytał, czy przyjdę). Przy pytaniach z zaimkiem zostaje zaimek: gdzie, kiedy, kto (Zapytał, gdzie mieszkam).

Czy w mowie zależnej stawiamy cudzysłów?

Nie. Cudzysłów jest tylko w mowie niezależnej. W zależnej stawiamy przecinek przed spójnikiem.